Түркістан облысында халықтың әлеуметтік жағдайын жақсарту, қоғамның осал топтарына жан-жақты қолдау көрсету және ерекше күтімді қажет ететін азаматтарды әлеуметтік қорғау бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. Мемлекет тарапынан мүгедектігі бар азаматтарға қолдау көрсетудің түрлі тетіктері енгізіліп, әлеуметтік қызметтер мен оңалту шараларын алу үдерісі барынша жеңілдетілген.
Облыс әкімі Нұралхан Көшеровтің төрағалығымен өткен кеңейтілген мәжілісте мүгедектігі бар адамдарды әлеуметтік қорғау және оңалту бағытындағы жұмыстардың барысы талқыланды. Жиында облыстық жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының басшысының міндетін атқарушы Алмас Әбдіқадыров атқарылған жұмыстар жөнінде есеп беріп, алдағы жоспарлармен бөлісті.
Өңір басшысы өз сөзінде қоғамның әрбір мүшесіне тең мүмкіндік жасау, мүгедектігі бар азаматтардың өмір сапасын арттыру — мемлекеттік саясаттың маңызды басымдықтарының бірі екенін атап өтті.
– Мүгедектігі бар тұрғындарға мемлекет тарапынан көрсетілетін көмек сапалы әрі жүйелі болуы тиіс. Жауапты басқарма мен аудан, қалалардағы осы салаға жетекшілік ететін басшылар өз міндеттерін талапқа сай атқаруы керек. Бұл мәселе қатаң бақылауда болады, – деді Нұралхан Көшеров.
Қазіргі таңда Түркістан облысында 101 930 мүгедектігі бар адам есепте тұр. Оның ішінде 18 жасқа дейінгі мүмкіндігі шектеулі балалар саны 25 мыңнан асады. Мемлекет тарапынан бұл азаматтарға арнаулы әлеуметтік қызметтер, оңалту құралдары мен түрлі жәрдемақылар ұсынылуда.
2021 жылдан бастап ерекше күтімді қажет ететін адамдарға әлеуметтік қорғау шаралары «Әлеуметтік қызметтер порталы» арқылы көрсетілуде. Бұл жүйе азаматтарға оңалту және абилитациялау үшін қажетті тауарлар мен қызметтерді жеткізушілерді өз бетінше таңдауға мүмкіндік берді. Нәтижесінде қызмет алушылардың құқығы кеңейіп, әлеуметтік көмектердің ашықтығы мен тиімділігі артты.
Портал арқылы азаматтар арбалар, тифлотехникалық және сурдотехникалық құралдар, жеке гигиеналық бұйымдар, арнайы киімдер, протездік-ортопедиялық өнімдер сияқты қажетті жабдықтарды өздері таңдай алады. Сондай-ақ, жеке көмекші мен ымдау тілі маманы қызметін алу тәртібі де жеңілдетілген. Бұрын бұл қызметтерді алу үшін бірнеше мекемеге барып, қағаз түрінде өтініш тапсыру қажет болса, қазір өтініштер электронды форматта қабылданады.
2025 жылдан бастап әлеуметтік қызмет көрсету жүйесінде жаңа проактивті қызмет түрлері енгізілмек. Бұл бағытта санаторийлік-курорттық емдеу шаралары, міндетті гигиеналық тауарлар, жеке көмекші және ымдау тілі маманының қызметі бойынша өтініштер автоматтандырылған тәртіпте қабылданады. Азаматтар мемлекеттік органдарға жеке жүгінбей-ақ, ақпараттық жүйе арқылы қажетті көмекті рәсімдей алады.
Осы жаңашылдықтардың арқасында әлеуметтік қызметтерге деген қолжетімділік айтарлықтай артты. Өтініш берушілер саны өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 17,5 пайызға өсіп, 62 628 өтініштен 75 898 өтінішке жеткен. Бұл – тұрғындардың әлеуметтік жүйеге деген сенімінің артқанын және электрондық қызметтердің тиімділігін көрсетеді.
2024 жылдың қорытындысы бойынша мүгедектігі бар азаматтарды оңалту бағдарламасының орындалу көрсеткіші 95 пайызға жетіп, 66 860 өтініш қанағаттандырылған. Бұл мақсатта облыс бойынша 17,1 млрд теңге қаржы жұмсалды. Ал биылғы жылдың үшінші тоқсанының қорытындысымен абилитациялау мен оңалтудың жеке бағдарламасына сәйкес оңалту құралдары мен арнаулы әлеуметтік қызметтерге 75 898 өтініш қабылданып, оның 55 502-сі қанағаттандырылған.
2025 жылға арналған облыстық және республикалық бюджет есебінен ерекше күтімді қажет ететін азаматтарды міндетті гигиеналық құралдармен қамту үшін 6,8 млрд теңге қарастырылған. Бұл қаржы жеке қажеттіліктерге арналған тауарлар мен қызметтерге бағытталады.
Мүгедектігі бар адамдардың қоғам өміріне белсенді қатысуын қамтамасыз ету мақсатында инфрақұрылымдық орта да біртіндеп бейімделуде. Облыс бойынша әлеуметтік нысандар мен қоғамдық ғимараттарда пандустар, арнайы бағыттағыштар, дыбыстық және жарық сигнал беру жүйелері орнатылуда. Сондай-ақ, облыстық және аудандық деңгейдегі автопарктерде мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған арнайы көліктер саны артқан.
Мүгедектігі бар адамдардың құқықтарын қорғау және олардың өмір сапасын арттыру мақсатында мемлекеттік емес ұйымдармен серіктестік байланыс та нығая түскен. Түркістан облысында бұл бағытта 30-дан астам үкіметтік емес ұйым белсенді жұмыс жүргізіп келеді. Олар қоғамдық бақылау, құқықтық кеңес беру, әлеуметтік қолдау шараларын ұйымдастыру және мүгедектігі бар азаматтардың бастамаларына қолдау көрсету бағытында қызмет етеді.
Басқарма басшысы Алмас Әбдіқадыровтың айтуынша, әлеуметтік қолдау саласында кадрлық және цифрлық әлеуетті арттыруға баса мән берілуде. Әлеуметтік қызметкерлердің біліктілігін арттыру курстары тұрақты өткізіліп, қызмет көрсету сапасы үнемі жетілдіріліп отырады. Сондай-ақ, «e-Social» және «Әлеуметтік қызметтер порталы» ақпараттық жүйелерін біріктіру бойынша жұмыстар жүргізілуде. Бұл жаңашылдықтар азаматтарға бір терезе қағидаты бойынша қызмет көрсетуге мүмкіндік береді.
Облыста мүгедектігі бар адамдардың жұмыспен қамтылуы да назарда. Мансап орталықтары арқылы мүмкіндігі шектеулі азаматтарға арналған квоталанған жұмыс орындары қарастырылған. Биылдың өзінде 1 200-ге жуық мүгедектігі бар тұрғын тұрақты жұмысқа орналастырылды. Сонымен қатар, кәсіпкерлікпен айналысуға ниетті азаматтарға қайтарымсыз мемлекеттік гранттар беріліп, олардың өз кәсібін ашуына жағдай жасалуда.
Әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту да маңызды бағыттардың бірі болып табылады. Облыста 23 арнаулы әлеуметтік қызмет көрсету орталығы жұмыс істейді. Онда күн сайын 5 мыңнан астам адам медициналық, психологиялық және әлеуметтік көмек алады. Әлеуметтік бейімдеу орталықтарында қызмет алушыларға кәсіби бағдар беру, қолөнер және тұрмыстық дағдыларды үйрету курстары ұйымдастырылған.
Түркістан облысының әкімдігі мен жауапты басқармалар ерекше күтімді қажет ететін азаматтардың сұраныстарын қанағаттандыру мақсатында цифрлық сервистер мен мобильді қосымшаларды дамытуда. Мысалы, мүмкіндігі шектеулі жандар онлайн кезек арқылы оңалту құралдарына тапсырыс беріп, оның орындалу барысын бақылай алады. Бұл қызметтердің барлығы мемлекеттік қолдаудың ашықтығын арттыруға бағытталған.
Мемлекеттік саясаттың басты мақсаты – барлық азаматтарға тең мүмкіндік беру. Осы бағытта Түркістан облысында әлеуметтік қолдау шаралары жыл сайын кеңейіп келеді. Ерекше күтімді қажет ететін азаматтарға мемлекет тарапынан қамқорлық көрсету тек материалдық көмекпен шектелмейді, сонымен қатар олардың қоғам өміріне толыққанды араласуына жағдай жасауға бағытталған.
Облыс әкімі Нұралхан Көшеров өз сөзінде бұл бағыттағы жұмыстардың жалғасын табатынын атап өтті:
– Біз үшін әрбір тұрғынның әлеуметтік жағдайы маңызды. Әсіресе, ерекше күтімді қажет ететін жандардың өмір сапасын арттыру – басты мақсатымыз. Оларды қолдау бағытындағы жұмыстарды жүйелі түрде жалғастырып, әрбір азаматтың лайықты өмір сүруіне мүмкіндік жасауымыз қажет, – деді аймақ басшысы.
Осылайша, Түркістан облысында мүгедектігі бар азаматтарға көрсетілетін мемлекеттік қолдау түрлері жылдан жылға артып, олардың өмір сапасын жақсартуға бағытталған нақты шаралар жүзеге асырылуда. Бұл жұмыстар алдағы уақытта да жалғасып, әлеуметтік саясаттың басты басымдығы ретінде қала бермек.