Еңбек – ел дамуының, қоғам тұрақтылығының және әрбір азаматтың әл-ауқатының негізі. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев биылғы Жолдауында еңбек саясатын жаңғырту, халықты жұмыспен қамту жүйесін жетілдіру және жұмысшылардың әлеуметтік қорғалуын күшейту бағытында нақты тапсырмалар берген болатын. Осыған сәйкес Түркістан облысында еңбек саласын дамытуға арналған кешенді шаралар жүзеге асырылуда.
Облыс әкімі Нұралхан Көшеровтің айтуынша, өңірдегі еңбек нарығын тұрақтандыру, жаңа жұмыс орындарын ашу, жұмыссыздық деңгейін төмендету және әлеуметтік осал топтарды қолдау бағытында жүйелі жұмыстар атқарылып жатыр. Басты мақсат – халықты өнімді еңбекке тарту арқылы олардың табысын арттыру және өңір экономикасының тұрақты дамуын қамтамасыз ету.
Жыл басынан бері облыс көлемінде жұмыспен қамту саласында нақты нәтижелер байқалды. Ең алдымен, еңбек нарығындағы жағдай тұрақтанып, жұмыссыздық деңгейі 4,8 пайыз шамасында сақталуда. Бұл республикадағы ең төмен көрсеткіштердің бірі болып табылады.
2025 жылға дейін өңірде 50 мыңнан астам жаңа жұмыс орнын құру жоспарланған. Оның ішінде өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, құрылыс және қызмет көрсету салалары басым бағыттар ретінде айқындалған. Мемлекеттік бағдарламалар мен жеке инвестициялар есебінен бұл жоспар кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда.
Жұмыспен қамтудың белсенді шаралары аясында облыс бойынша 42 рет бос жұмыс орындары жәрмеңкесі ұйымдастырылды. Онда мыңдаған азамат жұмыс берушілермен тікелей кездесіп, өз мамандығына сай қызметке орналасу мүмкіндігіне ие болды. Сонымен қатар шалғай ауылдар мен елді мекендерде «жылжымалы мансап орталықтары» жұмыс істейді. Бұл орталықтар арқылы халыққа жұмыспен қамтудың белсенді шаралары, кәсіпкерлікке қолдау және еңбек құқықтарын қорғау туралы ақпарат берілуде.
Осы жылдың есепті кезеңінде облыстағы аудандық және қалалық мансап орталықтарына 522 азамат жұмысқа орналасу үшін жүгінген. Оның 457-сі жұмыспен қамту шараларымен қамтылып, 249 азамат тұрақты жұмысқа орналасты. Бұдан бөлек, 86 адам қоғамдық жұмысқа тартылып, 9 адам әлеуметтік жұмыс орындарына, 3 азамат «Жастар практикасы» арқылы жұмысқа жолданған. Бұл көрсеткіштер облыс халқының еңбек белсенділігінің артқанын көрсетеді.
Еңбек нарығында жастарды қолдау мәселесіне ерекше көңіл бөлінуде. Жастар практикасы мен «Бірінші жұмыс орны» жобаларының арқасында көптеген жас мамандар тәжірибе жинақтап, тұрақты жұмысқа орналасып жатыр. Мәселен, биылдың өзінде 400-ден астам жас маман еңбек нарығына алғаш рет қадам басып, өңір кәсіпорындары мен мекемелерінде жұмыс істеуде.
Әйелдердің және әлеуметтік осал топтардың еңбекке араласуы да еңбек саясатының маңызды бөлігі болып табылады. Облыс әкімдігі мен жұмыспен қамтуды үйлестіру басқармасы бұл бағытта тұрақты жұмыс жүргізуде. Мысалы, көпбалалы аналар мен мүгедектігі бар азаматтар үшін арнайы квоталар белгіленіп, әлеуметтік жұмыс орындары ашылған. 2025 жылға дейін әлеуметтік қорғауға мұқтаж азаматтардың 10 мыңнан астамы жұмыспен қамтылмақ.
Облыс әкімінің айтуынша, еңбек саясаты тек жұмыс орнын ашумен шектелмейді. Оның негізгі мақсаты – әрбір азаматтың еңбек етуіне қолайлы жағдай жасау, еңбекақының әділ төленуін және жұмысшылардың құқықтарының қорғалуын қамтамасыз ету. Осы мақсатта облыстағы барлық мекемелер мен кәсіпорындарда еңбек инспекциясы қызметі күшейтілді.
Жыл басынан бері облыстағы мемлекеттік еңбек инспекторлары 600-ден астам тексеру жүргізіп, 300-ден аса кәсіпорында заң бұзушылықтар анықтаған. Көп жағдайда бұл – жалақыны кешіктіру, еңбек шартының болмауы және жұмыс уақытының заңсыз қысқартылуы секілді мәселелер. Тексеру нәтижесінде 700 млн теңгеден астам еңбек ақы қарызы өтеліп, 4 мыңға жуық қызметкердің құқығы қорғалды.
Облыс әкімдігі еңбек қатынастарындағы даулардың алдын алу мақсатында жұмыс берушілермен және кәсіподақ ұйымдарымен үшжақты келісімдер жасады. Қазіргі таңда өңірдің барлық ірі кәсіпорындары мен мекемелерінде ұжымдық шарттар жаңартылып, еңбек дауларын шешудің медиациялық тетіктері енгізілді.
Түркістан облысы еңбек нарығын дамытуда кәсіптік білім жүйесін жетілдіруге де басымдық беріп отыр. Қазіргі таңда өңірде 50 колледж жұмыс істейді, онда 45 мыңнан астам студент 84 мамандық бойынша білім алуда. Соның ішінде 16 мың студент жұмысшы мамандықтарын меңгеріп жатыр. Бұл – еңбек нарығының нақты сұранысына сай кадр даярлаудың тиімді жолы.
2024–2025 оқу жылына облыс колледждеріне 15 525 мемлекеттік тапсырыс бөлініп, оның 8 678-і жұмысшы мамандықтарына берілді. Бұл көрсеткіш өңірдегі еңбек саясатының басты басымдығының бірі – кәсіби-техникалық бағыттағы кадрлар даярлау екенін айқын көрсетеді.
Дуальді оқыту жүйесі де кеңінен енгізіліп жатыр. Қазіргі таңда 34 колледжде дуальді білім беру моделі жүзеге асырылып, студенттер аптаның үш күнін өндіріс орындарында өткізіп, тәжірибе жинақтауда. Бұл олардың оқу бітіргеннен кейін бірден жұмысқа орналасуына жол ашады.
Сонымен қатар өңірде еңбек нарығының болашақтағы сұранысы бойынша болжамдық талдау жүргізілуде. Нәтижесінде 2025 жылға дейін Түркістан облысында 2 290 жұмысшы мамандығына қажеттілік бар екені анықталған. Осы қажеттілікті өтеу мақсатында бітіруші 8 364 студентті нақты өндірістік жобаларға бағыттау жұмыстары қолға алынған.
Жаңа инвестициялық жобалар мен индустриялық аймақтардың дамуы да еңбек саясатына серпін беріп отыр. Түркістан облысында алдағы үш жылда 50-ден астам жаңа өндіріс іске қосылып, 5 мыңнан астам тұрақты жұмыс орны ашылады деп күтілуде. Бұл тек жаңа жұмыс орындары емес, сонымен бірге еңбек өнімділігін арттыратын жаңа технологияларды енгізуге мүмкіндік береді.
Облыс әкімдігі еңбек қатынастарын цифрландыру ісін де белсенді жүргізуде. Электронды еңбек шарттары жүйесі енгізіліп, жұмысшылар мен жұмыс берушілер арасындағы келісімдер автоматтандырылған форматта тіркеліп жатыр. Бұл ашықтықты қамтамасыз етіп қана қоймай, көлеңкелі жұмыспен қамтудың алдын алуға ықпал етеді.
Еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету де ерекше назарда. Биылдың өзінде өндірістік жарақаттардың алдын алу мақсатында 200-ден астам нысанда қауіпсіздік аудиті жүргізілді. Нәтижесінде 500-ге жуық нұсқама беріліп, 40-тан астам мекемеде еңбек қауіпсіздігі талаптары толық қамтамасыз етілді.
Әлеуметтік әріптестік тетіктерін күшейту, еңбек мәдениетін қалыптастыру және еңбек адамының мәртебесін арттыру – Түркістан облысы еңбек саясатының басты бағыттары. Бұл бағытта өңірде кәсіподақтар мен жұмыс берушілер арасында өзара ынтымақтастық нығайып келеді.
«Еңбек – адамның абыройын айқындайтын құндылық. Біз облыста еңбек мәдениетін жаңғыртып, еңбек адамының беделін арттыруға ерекше мән береміз. Әрбір азаматтың табысты болуы – өңірдің дамуы мен тұрақтылығының кепілі», – деді облыс әкімі Нұралхан Көшеров.
Қорыта айтқанда, Түркістан облысында еңбек саясаты кешенді әрі жүйелі түрде жүзеге асырылып келеді. Жаңа жұмыс орындарының ашылуы, жастар мен әлеуметтік осал топтарды қолдау, кәсіптік білім жүйесін жетілдіру, еңбек құқықтарын қорғау және еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытында нақты нәтижелер бар.
Мемлекет басшысының Жолдауында айтылған тапсырмаларды орындау мақсатында өңірде еңбек нарығын дамыту және халықты жұмыспен қамту бойынша 2025 жылға дейінгі аймақтық бағдарлама іске асырылып жатыр. Бұл бағдарлама арқылы еңбекке қабілетті халықтың табысын арттыру, жұмыссыздықты азайту және сапалы еңбек жағдайларын қалыптастыру көзделген.
Түркістан облысы алдағы уақытта да еңбек саласындағы саясатты жаңа деңгейге көтеріп, әрбір тұрғынның еңбек етуге және өз кәсібін дамытуға мүмкіндігі бар әлеуметтік әділетті қоғам құру жолындағы жұмыстарын жалғастыра бермек.