2025 жылдың қорытындысы бойынша еңбек қатынастары мен еңбек қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру бағытында жүйелі жұмыстар атқарылды. Осыған орай Департамент басшысы Амангелді Салхудинұлының төрағалығымен 2025 жылы атқарылған жұмыстардың нәтижелері сараланып, 2026 жылға жоспарланған міндеттерді нақтылау мақсатында кеңейтілген жұмыс жиналысы өтті.
Жиын барысында еңбек заңнамасының сақталуын қамтамасыз ету, өндірістегі жазатайым оқиғалардың алдын алу, азаматтардың еңбек құқықтарын қорғау, әлеуметтік кепілдіктердің орындалуын бақылау және мемлекеттік еңбек инспекторларының қызмет тиімділігін арттыру мәселелері жан-жақты талқыланды. Бұл бағыттағы жұмыстар еңбек саласындағы саясатты дамытудың, еңбек қауіпсіздігін нығайтудың және «Еңбек адамы» мәртебесін көтерудің маңызды құрамдас бөлігі болып табылады.
Департамент басшысы 2025 жылы атқарылған жұмыстарға тоқтала келе, еңбек қатынастары бойынша келіп түскен арыз-шағымдардың қаралу тәртібі мен мерзімдерінің сақталуына ерекше назар аударды. Әрбір өтініш заңнама талаптарына сәйкес тіркеліп, уақтылы қаралуы тиіс. Бұл – азаматтардың конституциялық құқықтарын қорғаудың негізгі шарты.
Өткен жылы жүргізілген тексерулердің нәтижелері де сараланды. Тексеру барысында анықталған заң бұзушылықтарға қатысты берілген нұсқамалардың орындалуы, әкімшілік айыппұлдардың заңдылығы және олардың өндіріп алыну тетіктері талданды. Сонымен қатар, еңбек заңнамасының бұзылуына жол берген жұмыс берушілерге қатысты қабылданған шаралардың тиімділігіне баға берілді. Бұл жұмыс еңбек тәртібін нығайтуға және заң үстемдігін қамтамасыз етуге бағытталған.
Еңбек қауіпсіздігі – еңбек саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі басымдықтарының бірі. Өндірістік жарақаттану деңгейін төмендету, жазатайым оқиғалардың алдын алу және қызметкерлердің өмірі мен денсаулығын қорғау – стратегиялық міндет. Жиында өндіріс орындарында орын алатын жазатайым оқиғалар кезінде міндетті сақтандыру шарттарын жасамаған ұйымдарға мониторинг жүргізу қажеттігі атап өтілді. Міндетті сақтандыру – жұмыс берушінің әлеуметтік жауапкершілігінің көрінісі. Ол қызметкердің өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеудің маңызды құралы.
2026 жылы өндірістегі жазатайым оқиғаларға байланысты жасалуы тиіс міндетті сақтандыру шарттарының орындалуын, еңбек шарттары мен ұжымдық шарттардың тіркелуін жүйелі түрде қадағалау жоспарланып отыр. Ұжымдық шарттар – еңбек ұжымындағы әлеуметтік әріптестіктің маңызды тетігі. Олар еңбек жағдайларын жақсартуға, әлеуметтік кепілдіктерді кеңейтуге және еңбек дауларын алдын ала реттеуге мүмкіндік береді.
Жиында үшжақты комиссия отырыстарында қаралатын мәселелерге ұсыныстар әзірлеу тапсырылды. Үшжақты комиссия – мемлекет, жұмыс берушілер және қызметкерлер арасындағы әлеуметтік әріптестікті дамытудың негізгі алаңы. Бұл форматта еңбек даулары, еңбекақы төлеу, жұмыс орындарын сақтау және қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз ету мәселелері талқыланады.
Сонымен қатар, бұқаралық ақпарат құралдарымен бірлесе брифингтер өткізу арқылы еңбек заңнамасының талаптарын түсіндіру, жұмыс берушілер мен қызметкерлер арасында құқықтық сауаттылықты арттыру көзделуде. Ашықтық пен ақпараттандыру – құқық бұзушылықтардың алдын алудың тиімді тәсілі.
Жиналыстың үшінші мәселесі сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және мемлекеттік қызметшілердің әдеп стандарттарын сақтау тақырыбына арналды. Басшының орынбасары – Департаменттің әдеп жөніндегі уәкілі Мұрат Сағынұлы сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманың талаптарын түсіндіріп, мемлекеттік еңбек инспекторларының халықпен жұмыс істеу барысында кәсіби әдепті сақтауын міндеттеді. Мемлекеттік қызметшінің имиджі – мемлекеттік саясатқа деген сенімді қалыптастыратын фактор.
Мемлекеттік еңбек инспекторларының қызметі азаматтардың еңбек құқықтарын қорғаумен тікелей байланысты. Сондықтан олардың әрекеттері заңға сай, әділ және ашық болуы тиіс. Белгіленген іскерлік киім үлгісін сақтау, қызметтік этиканы ұстану және қызметтік міндеттерді адал орындау – кәсіби мәдениеттің ажырамас бөлігі.
Еңбек саласындағы саясатты дамыту тек бақылау және тексеру шараларымен шектелмейді. Ол еңбек адамының мәртебесін арттыруды, қауіпсіз және лайықты еңбек жағдайларын қалыптастыруды, әлеуметтік қамтамасыз ету жүйесін жетілдіруді көздейді. Қауіпсіз еңбек ортасы – экономикалық тұрақтылық пен халық әл-ауқатының негізі.
2025 жылғы жұмыстардың қорытындысы еңбек қауіпсіздігі саласында жүйелі өзгерістердің қажеттігін көрсетті. Кейбір өндіріс орындарында еңбек қауіпсіздігі талаптарының формалды түрде орындалатыны, құжаттаманың толық жүргізілмейтіні, сақтандыру шарттарының уақытылы жасалмайтыны анықталды. Бұл кемшіліктерді жою үшін 2026 жылы профилактикалық бақылау, түсіндіру жұмыстары және тәуекелге негізделген тексеру тетіктері күшейтіледі.
Еңбек қауіпсіздігі мәдениетін қалыптастыру – тек инспекция органдарының емес, бүкіл қоғамның ортақ міндеті. Жұмыс беруші қауіпсіздік техникасына инвестиция салуы, қызметкер өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауы тиіс. Бұл бағытта оқыту семинарларын өткізу, әдістемелік ұсынымдар әзірлеу және өндірістік қауіпсіздік стандарттарын жетілдіру жоспарланып отыр.
Әлеуметтік қамтамасыз ету мәселесі де еңбек саласындағы саясаттың маңызды бөлігі болып табылады. Міндетті әлеуметтік сақтандыру, жазатайым оқиғалардан сақтандыру, еңбекке уақытша жарамсыздық бойынша төлемдер – азаматтардың әлеуметтік қорғалу деңгейін айқындайды. Осы бағыттағы бақылау жұмыстары 2026 жылы да жалғасады.
Еңбек дауларының алдын алу және оларды сотқа жеткізбей шешу де негізгі басымдықтардың қатарында. Бұл үшін татуластыру рәсімдерін дамыту, медиативтік тәсілдерді қолдану және ұжымдық шарттар институтын күшейту көзделуде. Әлеуметтік әріптестіктің тиімді тетіктері еңбек қатынастарының тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Жиналыс соңында Департамент басшысы барлық көтерілген мәселелерді қатаң бақылауға алып, 2026 жылға арналған жұмыс жоспарын сапалы әрі мерзімінде орындауды тапсырды. Әрбір құрылымдық бөлімше нақты индикаторлар бойынша жұмыс жүргізіп, нәтижеге бағытталған тәсілді ұстануы тиіс.
Қорытындылай келе, 2025 жылғы атқарылған жұмыстар еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету, еңбек заңнамасының сақталуын бақылау және азаматтардың еңбек құқықтарын қорғау бағытында маңызды қадамдар жасалғанын көрсетті. Алдағы кезеңде бұл жұмыс жүйелі түрде жалғасып, еңбек саласындағы саясатты дамытуға, қауіпсіз еңбек жағдайларын қалыптастыруға және әлеуметтік әділеттілікті қамтамасыз етуге бағытталады.
Еңбек адамының құқығы қорғалған, өндірістік қауіпсіздік талаптары сақталған және әлеуметтік кепілдіктер қамтамасыз етілген қоғам – тұрақты дамудың негізі. Осы мақсатта Департамент 2026 жылы да еңбек қауіпсіздігі мен еңбек қатынастары саласындағы мемлекеттік саясатты тиімді іске асыруға күш салатын болады.