Мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес, елімізде халықтың әл-ауқатын жақсартуға, табыс деңгейін арттыруға және еңбек нарығындағы теңгерімді қамтамасыз етуге бағытталған «2029 жылға дейінгі халықтың кірісін арттыру бағдарламасы» кезең-кезеңімен іске асырылып келеді. Бағдарламаның басты мақсаты – азаматтардың табысын тұрақты өсіру, еңбек өнімділігін арттыру, жаңа жұмыс орындарын ашу және экономиканың барлық секторында әділ еңбекақы жүйесін қалыптастыру.
Бұл бағдарлама әлеуметтік саясаттың жаңа кезеңін айқындайтын стратегиялық құжат болып табылады. Ол экономикалық өсімнің игілігін әрбір азамат сезінуі үшін, табыстың әділ бөлінуін қамтамасыз етуге бағытталған. Бағдарлама аясында халықтың нақты кірісін арттыруға, көлеңкелі еңбек нарығын азайтуға және еңбек ресурстарының тиімділігін көтеруге басымдық берілуде.
2023 жылдан бастап іске асқан бағдарлама бірнеше бағытты қамтиды: еңбек нарығын дамыту, кәсіпкерлікті қолдау, өңірлік табыс теңсіздігін азайту, әлеуметтік қорғау жүйесін күшейту және адами капитал сапасын арттыру. Осы бағыттар бойынша Түркістан облысы мен өзге өңірлерде нақты жобалар қолға алынып, оң нәтижелер байқалуда.
Жалпы алғанда, 2025 жылдың басынан бері республика бойынша 600 мыңнан астам адам жаңа жұмыс орындарына орналасты. Оның ішінде 250 мыңға жуық адам тұрақты жұмыспен қамтылды. Бұл – бағдарламаның тиімділігін көрсететін маңызды көрсеткіштердің бірі. Сонымен қатар, орташа айлық жалақы көлемі 2022 жылмен салыстырғанда 21 пайызға артқан.
Бағдарламаның негізгі міндеттерінің бірі – экономиканың нақты секторларындағы еңбек өнімділігін арттыру. Осы мақсатта өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы және қызмет көрсету салаларында инновациялық шешімдер енгізілуде. Әсіресе ауыл шаруашылығы саласында өнімділік пен еңбек табысын арттыру үшін «Агроөнеркәсіп кешенін жаңғырту» жобасы іске қосылды. Бұл бағытта жаңа технологиялар енгізіліп, фермерлерге арналған жеңілдетілген несие мен субсидия жүйесі жетілдірілді.
Кәсіпкерлікті дамыту және өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтарды қолдау да бағдарламаның маңызды бөлігі. Осы мақсатта «Бизнестің жол картасы», «Кәсіпкерлікті дамытудың ұлттық жобасы» және «Әлеуметтік келісімшарт» сияқты бастамалар іске асуда. 2025 жылдың тоғыз айында 30 мыңнан астам адам мемлекеттік грант алып, өз ісін бастаған. Бұл шағын және орта бизнестің аймақтық экономикалардағы үлесін арттыруға сеп болды.
Сонымен қатар, бағдарлама әлеуметтік әлсіз топтардың табысын арттыруға бағытталған нақты тетіктерді қамтиды. Көпбалалы отбасылар, мүмкіндігі шектеулі азаматтар және жастар үшін арнайы жобалар іске қосылған. Мәселен, «Отбасылық кәсіпкерлік» бастамасы арқылы 5 мыңнан астам отбасы өз бизнесін ашты. Ал жастар арасындағы «Жас кәсіпкер» жобасы арқылы биылдың өзінде 3 мыңға жуық жас тұрақты табыс көзіне ие болды.
Бағдарлама еңбек нарығында сұранысқа ие жаңа мамандықтарға оқытуға да ерекше көңіл бөледі. «Кәсіпке бағыттау» және «Білім мен еңбек» жобалары аясында еліміздің барлық өңірінде қысқа мерзімді курстар ұйымдастырылып, 120 мыңнан астам азамат кәсіби қайта даярлаудан өтті. Олардың басым бөлігі оқу аяқталған соң тұрақты жұмысқа орналастырылды.
Халық табысын арттырудың маңызды факторы – жалақы саясатының әділдігі мен ашықтығы. Осы мақсатта ең төменгі жалақы мөлшері кезең-кезеңімен өсірілуде. 2025 жылдың 1 қаңтарынан бастап елімізде ең төменгі жалақы 100 мың теңгеге дейін жеткізілді. Сонымен бірге, еңбек шарттарын заңдастыру мен әлеуметтік төлемдердің толық қамтылуы үшін цифрлық мониторинг жүйесі енгізілді.
Әлеуметтік әріптестік институттарын дамыту арқылы жұмыс берушілер мен қызметкерлердің өзара жауапкершілігі күшейіп келеді. Кәсіподақ ұйымдары мен жергілікті атқарушы органдар арасындағы келісімдер шеңберінде 400-ден астам ұжымдық шарттар жаңартылды. Бұл бастама еңбек дауларының алдын алуға және еңбек құқықтарын қорғауға ықпал етуде.
Бағдарлама халықтың нақты табысын арттырумен қатар, тұрмыс сапасын жақсартуға да бағытталған. Тұрғын үй құрылысы, инфрақұрылым мен ауылдық аймақтарды дамыту салаларындағы жобалар халыққа қосымша табыс көзі мен тұрақты жұмыс орнын қамтамасыз етуде. 2025 жылы «Ауылда табыс көзі» атты жаңа бастама енгізіліп, ауыл тұрғындарына мал шаруашылығы мен қолөнер саласында микрокредит алу мүмкіндігі кеңейтілді.
Сонымен қатар, цифрландыру арқылы табыс көздерін әртараптандыру бағытындағы жаңа мүмкіндіктер ашылды. Egov.kz және eSocial порталы арқылы жұмыс іздеу, кәсіпкерлік тіркеу, әлеуметтік төлемдер алу сияқты қызметтер оңтайландырылды. Бұл халықтың еңбек нарығына қатысуын жеңілдетіп, табысты арттыруға жағдай жасап отыр.
Бағдарламаның тағы бір маңызды тетігі – өңірлер арасындағы табыс айырмашылығын азайту. Осы мақсатта республикалық және жергілікті деңгейдегі инвестициялық жобалар іске қосылды. Мысалы, Түркістан, Жамбыл және Қызылорда облыстарында өндіріс, құрылыс және ауыл шаруашылығы салалары бойынша 15 ірі жоба қолға алынып, 20 мыңнан астам жаңа жұмыс орны ашылды.
Бұған қоса, бағдарламаның тиімді іске асуы үшін мемлекеттік органдардың жұмысында ашықтық пен нәтижеге бағытталған басқару қағидаттары енгізілуде. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігімен бірге Қаржы және Ұлттық экономика министрліктері табыс құрылымына талдау жүргізіп, тиісті ұсынымдар әзірлеуде.
2029 жылға дейінгі кезеңде халықтың орташа нақты табысын кемінде 50 пайызға арттыру көзделіп отыр. Сонымен қатар, өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтардың табысы кемінде екі есеге өседі деп жоспарланған. Бұл мақсатқа жету үшін еңбек өнімділігін арттыру, инновациялық кәсіпкерлікті дамыту және жаңа технологияларды енгізу жұмыстары жалғасады.
Мемлекет басшысы атап өткендей, халықтың табысы – экономикалық өсімнің ең басты көрсеткіші. Сол себепті бағдарламаның тиімді орындалуы тұрақты бақылауда. Әр өңірде арнайы штабтар құрылып, ай сайынғы мониторинг жүргізілуде. Жобалардың жүзеге асырылу барысы ашық форматта қоғам назарына ұсынылады.
«2029 жылға дейінгі халықтың кірісін арттыру бағдарламасы» – халықтың әл-ауқатын арттырудың нақты тетігі. Оның табысты жүзеге асуы әрбір азаматтың өмір сапасын жақсартып, ел экономикасының тұрақтылығын қамтамасыз етпек.