Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Халықтық құрылыс» бағдарламасын жүзеге асыру туралы бастамасы – елді мекендердің инфрақұрылымын дамытуға, халықтың тұрмыс сапасын арттыруға және ұлттық экономиканың әлеуетін нығайтуға бағытталған маңызды қадам. Әсіресе, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығына инвестиция салып, шалғайдағы елді мекендерге газ бен таза ауыз су жеткізу мәселесіне басымдық берілуі жұртшылық үшін ерекше мәнге ие.
Инфрақұрылымның дамуы – халықтың күнделікті өмірімен тікелей байланысты. Газ бен сапалы ауыз судың қолжетімді болуы тұрғындардың тұрмысын жеңілдетіп қана қоймай, елді мекендердің әлеуметтік және экономикалық дамуына да жол ашады. Әлі де инженерлік желілерге мұқтаж ауылдар үшін мұндай жобалар өмір сапасын жақсартудың нақты мүмкіндігі болмақ. Сондықтан бағдарламаны жоспарлау кезінде әр өңірдің қажеттілігін ескеріп, инфрақұрылымдық мәселелерді жүйелі түрде шешу маңызды.
Мемлекет басшысының Үкіметке жыл соңына дейін нақты жобалардың бастапқы тізімін әзірлеуді және оның барлық аймақты қамтуын тапсырғаны да назар аударуға тұрарлық. Өйткені елдің дамуы ірі қалалармен ғана өлшенбейді. Шағын қалалар мен ауылдардың да қажетті инфрақұрылыммен қамтамасыз етілуі – өңірлер арасындағы даму алшақтығын азайтудың маңызды шарты. Жобаларды іріктеу барысында халықтың сұранысы, әлеуметтік нысандардың қажеттілігі және инженерлік желілердің жай-күйі ескерілуі тиіс.
«Халықтық құрылыс» атауының өзі бұл бастаманың негізгі мәнін аңғартады. Құрылыс жұмыстары тек жаңа нысандар салумен шектелмей, халықтың өмір сүруіне қолайлы орта қалыптастыруға қызмет етуі керек. Жол, су, газ, инженерлік желілер және өзге де қажетті инфрақұрылым нысандары – елдің әлеуметтік тұрақтылығы мен экономикалық белсенділігін арттыратын негізгі факторлар.
Бағдарламаның тағы бір маңызды қыры – оның жұмыспен қамтуға және отандық кәсіпкерлікті дамытуға ықпал ету мүмкіндігі. Ірі инфрақұрылымдық жобалар құрылыс саласында ғана емес, құрылыс материалдарын өндіру, көлік-логистика, жобалау, инженерлік қызметтер және басқа да бағыттарда жаңа сұраныс қалыптастырады. Бұл өз кезегінде жергілікті кәсіпорындардың жұмысын жандандырып, жаңа жұмыс орындарының ашылуына мүмкіндік береді. Егер жобаларды жүзеге асыру барысында отандық өнімдер мен жергілікті мамандарға басымдық берілсе, бағдарламаның экономикалық тиімділігі де арта түседі.
Сонымен қатар мұндай ауқымды бастаманың нәтижелі болуы қаржының тиімді жұмсалуына, құрылыс сапасына және белгіленген мерзімдердің сақталуына байланысты. Әрбір жобаның орындалу барысы ашық бақылауда болып, бөлінген қаражаттың мақсатты пайдаланылуы қамтамасыз етілуі қажет. Өйткені халық үшін ең маңыздысы – бастаманың жариялануы ғана емес, оның нақты нәтижесін күнделікті өмірде сезіну. Салынған нысандар ұзақ жылдар бойы қызмет етіп, тұрғындардың сұранысына сай болуы керек.
Мемлекет басшысының бұл бастаманы ел игілігін арттыруға бағытталған жоба ретінде сипаттауы да оның әлеуметтік мазмұнын айқындайды. Инфрақұрылымға салынған инвестиция – бүгінгі қажеттілікті өтеумен қатар, келешек ұрпақтың өмір сүру сапасына жасалған ұзақ мерзімді инвестиция. Ауыз суы мен газы бар, жолы жөнделген, инженерлік желілері жаңартылған елді мекендерде кәсіпкерлікті дамытуға, әлеуметтік нысандардың жұмысын жақсартуға және тұрғындардың әлеуетін арттыруға қолайлы жағдай қалыптасады.
Қорыта айтқанда, «Халықтық құрылыс» бағдарламасының табысты жүзеге асуы жоспарланған жобалардың ауқымымен ғана емес, олардың халық өміріне әкелетін нақты өзгерістерімен бағалануға тиіс. Әр өңірдің қажеттілігі ескеріліп, құрылыс жұмыстары сапалы әрі ашық жүргізілсе, бұл бастама инфрақұрылымды жаңғыртуға, экономикалық белсенділікті арттыруға және азаматтардың әл-ауқатын жақсартуға үлес қоса алады. Ең бастысы, халық күткен нәтиже қағаз жүзіндегі жоспар күйінде қалмай, әрбір елді мекенде нақты игілікке айналуы қажет.
Мұқаш Зұлқарнайұлы Ескендіров,
Өзбекәлі Жәнібеков атындағы ОҚПУ ректор кеңесшісі